خلاقیت را می توانیم نوآوری بخوانیم، آنگاه آوردن هر چیز نویی خلاقیت خواهد بود، چه بهتر از گذشته باشد چه بدتر از آن. در واقع خلاقیت یعنی آورددن هرآن چیزی که مثل هیچ چیز نیست .(معماری در دل ماست، عیسی حجت، 1391،چاپ اول صفحه 7) و از آنجایی که انجام هر کاری مبتنی بر خلاقیت، نتیجه ارزشمندتری خواهد داشت، شناخت خلاقیت، تعریف ویژگی ها و تحلیل شاخصه هایش پیش در آمد مناسبی برای هر اقدامی است. خلاقیت معادل واژه (creativity) است و صاحب نظران و روانشناسان درباره این واژه تعاریف متعددی ارئه کرده اند.
ورتهایمر، می گوید خلاقیت عبارت از توانائی نگاه جدید و متفاوت به یک موضوع و به عبارتی فرایند شکستن و دوباره ساختن دانش خود درباره یک موضوع و به دست آوردن بینش جدید نسبت به ماهیت آن است. دن گیلیام(Dan Gilliam) خلاقیت را فرایند کشف آنچه تا به حال در نظر گرفته نشده و عمل ایجاد ارتباطات جدید می داند. عده ای معتقدند خلاقیت به معنای رهایی از پیش فرض ها، چهارچووب ها و بایدهاست. و برخی دیگر می گویند خلاقیت محصول عالیترین سطح دانش بشری است.
خلاقیت یعنی پویایی و وسعت، همانند آب و رودخانه، خلاقیت به وسعت و انعطاف پذیری و جوشش و خروش آب در تن رودخانه است. وسیع و پر تکاپو به دنبال نا شناخته ها در حرکت است. با مقصد آشنا نیست: ولی بسیار جسور و نترس است.
برخی روانشناسان هم می گویند که خلاقیت اوج توانایی تفکربشریست که توانسته انسان را به مرحله پیشرفت و ترقی برساند و او را در حل تمام مسائل و مشکلات زندگی یاری دهد. نمونه های خلاقیت را می توان در نقاشی روی دیوار در زمان غارنشینان، خلق یک اثر هنری، ماشین آلات صنعتی و آشپزی و خیاطی و … دید.
با این وصف حالا دیگر چهارچوب روانشناسی به ما اجازه می دهد که بر این عقیده باشیم فرایند خلاقیت، ذاتی نیست بلکه می تواند آموزش داده شود. به نظر (ویلیام جیمز) همه ما توانایی و استعداد خلاقیت را داریم ولی متاسفانه در طول زندگی و در مسیر آموزش یاد میگیریم که غیر خلاق باشیم. به عبارتی در سطح کلی محیط یادگیری اعم از خانه، مدرسه و اجتماع ما را به تفکر همگرا عادت می دهند. (اسپرینت هال، 1977).(خلاقیت در فرایند طراحی معماری 1، علی خیابانیان، چاپ سوم، 1390)
و حال چگونه می توانیم به صورت خلاق بیندیشیم
با ما همراه باشید
مهندس نسرین پرتوی
.